تاریخ ایجاد در 04 مهر 1392

عنوان : اهميت امنيتي اقتصادي پيوستن جمهوري اسلامي به سازمان همكاري شانگهاي

استاد راهنما : دكتر اصغر كيوان حسيني

استاد مشاور : دكتر مهدي منشادي

دانشجو : سميه كرد

تاريخ دفاع : 1390

چكيده :

سازمان همكاري شانگ هاي به عنوان اولين ترتيبات امنيتي پس از جنگ سرد با هدف مبارزه با تهديدات امنيتي جديددر سال 1996 با گرد همايي سران كشور هاي روسيه، چين، قزاقستان، قرقيزستان و تاجيكستان در شهر شانگهاي، تحت عنوان گروه شانگهاي 5 پا به عرصه ظهور گذاشت. در سال 2001 با پيوستن ازبكستان به سازمان تعداد اعضاي آن به شش عضو افزايش يافت. حضور اعضا ناظر در سازمان نيز منجر به تقويت و گسترش حوزه فعاليت سازمان گرديد. سازمان همكاري شانگهاي صرف نظر از تمام مشكلات و محدويت هايش يك سازمان منطقه اي موفق مي باشد؛ كه در عين حال به نظر نمي رسد كه اين سازمان در آينده به عنوان يك سازمان منطقه اي باقي بماند زيرا حضور دو قدرت بزرگ چين و روسيه در شرايط فعلي جهاني موجب خواهد شد اين سازمان خود را به عنوان يك سازمان فرامنطقه اي مطرح نمايد. بنابراين اين سازمان يكي از سازمان هاي منطقه اي است كه نقش مهمي در تحولات منطقه اي ايفا مي نمايد بويژه آنكه جمهوري اسلامي ايران با كشور هاي عضو اين پيمان همكاري استراتژيكي نزديكي دارد. شازمان شانگهاي داراي ابعاد سياسي، امنيتي، نظامي، اقتصادي، بازرگاني، تجاري، فرهنگي است كه در دو بعد امنيتي و اقتصادي اهميت بيشتري براي ايران دارد. در حال حاضر جهت گيري اصلي سازمان همكاري شانگهاي امنيتي اقتصادي است بنابراين، حضور فعال در يك نهاد منطقه اي كه داراي ويژگي هاي امنيتي اقتصادي مي باشد، در خور توجه مي نمايد. از آنجا كه محيط امنيتي ايران جزو ناپايدارترين مناطق جهان است باعث مي شود اين كشور براي كاهش ناپايداري امنيت خود به ائتلاف سازي منطقه اي اقدام نمايد و از سازمان منطقه اي شانگهاي در ارتقا محيط امنيتي خود استفاده كند و اين سازمان منطقه اي با كاركرد سياسي امنيتي مي تواند ايران را در بهبود شرايط امنيتي اش ياري دهد. سازمان همكاري شانگ هاي صراحتا هدف اصلي خود را در مبارزه با سه نيروي شيطاني يعني تروريسم جداي طلبي و افراطي گري اعلام كرده است. از آنجايي كه ايران در سطح ملي و منطقه اي با اين سه چالش امنيتي مواجه است پيوستن به اين سازمان كه يكي از اهداف اصلي آن مقابله با اين سه معضل است موجب بهبود امنيتي آن خواهد شد. اين سازمان براي ايران از مطلوبيت استراتژيكي برخوردار است و در سطح بين المللي توجه ايران به ايجاد توازن در منطقه با افزايش نقش چين و روسيه خود مويد اين امر است كه ترجيح جمهوري اسلامي ايران به وجود متحدان منطقه اي است. لذا به لحاظ استراتژيك منطقه آسياي مركزي براي جمهوري اسلامي ايران و هم پوشاني بسيار محيط امنيتي ايران با محيط امنيتي ساير اعضاي سازمان، پيوستن به اين سازمان براي ايران اهميت بسياري مي يابد و به عبارتي منجر به تقويت امنيت ملي ايران مي گردد. جمهوري اسلامي ايران با عضويت در سازمان همكاري شانگهاي مي تواند از حالت انزوا خارج شده و به يك بازيگر فعال منطقه اي تبديل شود. با عضويت احتمالي ايران در سازمان همكاري شانگ هاي ، ايران خواهد توانست خواسته ها و منافع خود را در قالب اين نهاد منطقه اي دنبال نمايد و از موقعيت ژئوپلتيك و استراتژيك خود استفاده نمايد.

در بعد اقتصادي اهميت وجوه اقتصادي منطقه آسياي مركزي باعث شده تا بسياري از محققان از تجارت در كنار حفظ ثبات به عنوان ستون هاي اصلي سياست ايران در قبال منطقه ياد كنند. شايط خاص جغرافيايي منطقه و محصور بودن كشور هاي آسياي مركزي در خشكي ، موقعيت هاي ويژه اي را نيز براي ايران در قبال اين كورها پديد آورده است. در واقع اين سرزمين مطمئن ترين و امن ترين راه هاي ترانزيت كالا را با هزينه اي به مراتب كمت براي صادرات و واردات كالا و مواد خاممنطقه فراهم مي آورد. علاوه بر آن منافع ايران در مسائل مربوط به منابع انرژي منطقه يعني نفت و گاز نيز قابل تامل مي باشد. ايران در بين هفت منطقه بسيار مهم قرار گرفته است كه اين مناطق عبارتند از: آسياي مركزي، درياي خزر، قفقاز جنوبي، خاورميانه خليج فارس، آسياي جنوبي و دريا عمان . در راستاي اين مزيت طبيعي ايران آسياي مركزي را به آب هاي آزاد متصل مي نمايد ودر مسير حمل و نقل انرژي به شرق ( چين) و غرب ( اروپا ) قرار مي گيرد و ازسويي خود تبديل به بازار مصرف انرژي مي گردد. از سوي ديگر ايران به دنبال افزايش صادرات غير نفتي براي كمك به توسعه اقتصاد داخلي و اشتغال زايي است چرا كه روابط اقتصادي را به همان حد در كمك به منافع امنيتي و سياسي خود مهم مي داند. در اين مورد رهبر ايران به طور مكرر بر ارتباط ميان ثبات سياسي و اقتصادي و نيز بين توسعه ي روابط اقتصادي سودمند متقابل و اعتماد و همكاري تاكيد داشته اند. علاوه بر اين ريشه هاي عميق تاريخي و تمدني ايران يك جايگاه سياسي مناسب را براي ايران به عنوان يك بازيگر فعال در منطقه فراهم مي سازد. كسب اين ميزان نفوذ سياسي با ابزار هاي اقتصادي ، جغرافيايي كه به طور بالقوه در اختيار ايران مي باشد به ايران قدرت مانور بيشتر را در عرصه هاي منطقه اي و بين المللي خواهد داد ايران به لحاظ برخورداري از موقعيت ژئوپلتيكي و اكونوميكي، مورد توجه اعضاي سازمان قرار دارد و اين مي تواند زمينه شكل گيري يك اتحاد متقابل سود آور را براي آنها فراهم سازد. با عنايت به وضعيت خاص منطقه اي و بين المللي، ايران نيازمند آن است كه به اشكال و روش هاي گوناگون با اين مجموعه همكاري نمايد و با اتخاذ استراتژي هاي صحيح و هدفمند منافع خود را از طريق آنها تامين كرده و از سازمان به عنوان ابزاري ثبات زا در محيط امنيتي ايران بهره برداري كند.

Finland Sevastopol joomla