تاریخ ایجاد در 30 مهر 1392

عنوان : جايگاه افغانستان در سياست خارجي ايران پس از سقوط طالبان

استاد راهنما : جليل رحيمي جهان آبادي

استاد مشاور : دكتر احمد جوانشيري

دانشجو : رضا سليماني

تاريخ دفاع : 1390

چكيده :

براي وارد شدن در هر مقوله اي دانستن چارچوب ها و مباني نظري آن ضروري است، در اين تحقيق ابتدا به بررسي نظريه هاي روابط بين الملل كه مسائل افغانستان با آن نظريه ها قابل تبيين بود، پرداخته و نتيجه گرفتيم كه براي تحليل مسائل افغانستان عليرغم اين كه واقع گرايي به دليل در نظر گرفتن منافع ملي و احساس تهديد از جانب افغانستان، در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران، گفتمان غالب بوده است اما برخي مسائل، از منظر سازه انگاري و ليبراليستي به علت وجود اشتراكات فرهنگي و قوميتي نيز قابل تبيين و تحليل مي باشد. سپس به سير تاريخي روابط و سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در افغانستان پرداخته و اشاره شد كه هرات جزئي از ايران بوده و با اعمال نفوذ انگلستان براي ايجاد منطقع حائل بين ايران و شوروي و هندوستان كه از مستعمرات انگلستان بود از خاك ايران جدا شدو اختلافات مرزي و آب هيرمند از همان ابتدا تا كنون محور اختلاف و چالش در روابط ايران و افغانستان بوده است، در ادامه ضمن پرداختن به تهديداتي كه با روي كارآمدن طالبان، متوجه منافع ملي ايران شد، اشاره نموديم كه تهديداتي از قبيل جنگ، خون ريزي، افزايش ناامني در مرز ها، افزايش مهاجرت افغاني ها به ايران، تشديد تضاد بين شيعه و سني را متوجه ايران نمود و با سقوط طالبان، فرصت هايي براي ايران بوجود آمد، از جمله به حذف رقيب ايدئولوژيك طالبان، كاهش نفوذ غربستان و پاكستان در حمايت از سني ها و طالبان، توازن نسبي قدرت به سود جبهه شمال و توسعه ژئوپلتيك زبان فارسي و انديشه سياسي شيعه اشاره شد.

در ادامه به مولفه هاي پايدار داخلي افغانستان، كه بر منافع ملي جمهوري اسلامي ايران نيز تاثيرگذار بود از قبيل : قوميت، مذهب، موادمخدر، مهاجرين، ايدئولوژي، چالش هيرمند، پرداخته و مولفه ها يمذكور در دو دوره زماني قبل و بعد از 11 سپتامبر مورد بررسي قرار گرفته و مشخص شد كه بعد از سقوط طالبان و روي كار آمدن دولت كرزاي استقرار ثبات و امنيت نسبي در افغانستان علي رغم حضور نيرو هاي ناتو در آمريكا در افغانستان كه داراي تضاد هاي استراتژيك با منافع و امنيت جمهوري اسلامي ايران مي باشد، ايران در جهت بهبود روابط با افغانستان گام برداشته است و در همين راستا به اقداماتي كه ايران در بازسازي افغانستان انجام داده پرداخته شده است. در اين پژوهش سعي شده تا ضمن بيان چالش ها و فرصت ها در روابط ايران و افغانستان ، به جايگاه افغانستان در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در ابعاد و جنبه هاي مختلف اقتصادي، سياسي، امنيتي، فرهنگي و اجتماعي توجه گردد، تا ديدگاهي جامع تر نسبت به موضوع و فرضيه اساسي آن ارائه گردد.

Finland Sevastopol joomla