تاریخ ایجاد در 30 مهر 1392

عنوان : بررسی سیاست خارجی آمریکا در شاخ آفرقا بین سالهای1990 تا2007میلادی

استاد راهنما : دکتر جلیل رحیمی جهان آبادی

استاد مشاور : دکتر احمد جوانشیری

دانشجو : محمدرضا خوشنویس

تاریخ دفاع : 89-1388

چکیده

در این رساله دو مولفه اصلی و ارتباط بین آنها مورد بررسی قرار می گیرد: یکی کشور ایالات متحده آمریکا و دیگری منطقه ای تحت عنوان شاخ آفریقا.

شاخ آفریقا سرزمینی است در تنگه باب المندب در کرانه شرقی آفریقا که تا عمق این قاره امتداد دارد و از سوی دیگر در دریای عرب و کناره جنوبی خلیج عدن و شرقی ترین پیش رفتگی قاره آفریقاست.

این منطقه از نظر استراتژیک، سیاسی، اقتصادی و ژئوپلوتیک اهمیت بسیار زیادی دارد و در آن گذرگاهایی همچون باب المندب و سوئز واقع شده که محل عبور قسمت عمده نفت اروپا و آمریکا است که البته اورانیوم و نفت آن و همچنین جمعیت فراوان مسلمانش بر اهمیت آن می افزاید.

اهمیت عمده این منطقه که در راستای این رساله نیز می باشد به لحاظ اقتصاد راهبردی آ« است. صادرات نفت خاورمیانه و دیگر کالاهای استراتژیک برای آمریکا و اروپا از این منطقه میگذرد که البته این اهمیت راهبردی اقتصادی در کنار اهمیت استراتژیک و سوق الجیشی منطقه نیز قابل تامل است.

حضور آمریکا در منطقه شاخ آفریقا از زمان جنگ سرد جدی و پررنگ شد که دلیل آن هم مسائل ایدیولوژیک، بلوک بندی های آن زمان و سپس کنترل آبراهه های حیاتی منطقه بود، ولی بعد از جنگ سرد و بعد از کمی سردرگمی و خلا دوباره توجه آمریکا به این منطقه جلب شد و سیاست های خاصی در قبال آن اتخاذ کرد که علاوه بر سیاست های کلان و پایه آمریکا همچون نظم نوین جهانی و هژمونی قدرت، براساس انگاره های عمدتا اقتصادی بود که در راستای نظام منافع محور و دیدگاههای لیبرالیستی، اصالت اقتصاد و منافع مادی و تامین حداکثری منافع و مطامع مادی و اقتصادی تعریف شد و حتی برای گسترش دامنه منافع ایستراتژیست های آمریکایی طرح شاخ آفریقای بزرگ را هم ارائه نمودند.

این رساله دارای یک مقدمه، کلیات پژوهش و چهار فصل می باشد.

عنوان فصل اول آشنایی با منطقه شاخ آفریقا و حضور آمریکا در منطقه طی جنگ سرد است.

در فصل دوم که اصلی ترین فصل این رساله است به سیر تاریخی حضور آمریکا در منطقه شاخ آفریقا در سالهای بعد از جنگ سرد تا سال 2007 اشاره دارد.

دوره زمانی اجرای سیاست خارجی آمریکا در منطقه شاخ آفریقا طی سالها 1990 تا 2007 را می توان به سه دوره مجزا از هم تقسیم کرد: یمی دوره بازسازی، باز تعریف، خلا و سردرگمی که عمدتا در دوره جرج بوش پدر واقع شده و دوره دوم که تا قبل از واقعه 11 سپتامبر که دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون است و بر اساس راهکارهای اقتصادی و توسعه ای تعریف می گردد و دوره سوم هم از 11 سپتامبر تا سال 2007 که دوه زمامداری جرج بوش پسر می باشد دوره ای توام با افزایش مداخله جویی و یکجانبه گرایی آمریکاست.

در فصل سوم برخی فرصت ها و چالش های سیاست خارجی آمریکا در منطقه شاخ آفریقا مورد بررسی قرار می گیرد.

آمریکا در قبال سیاست خارجی اش آفریقا موجد فرصت ها و چالش هایی بوده که می شود این فرصت ها و چالش هایی بوده که می شود این فرصت ها و چالش ها را در چهار دسته تقسیم بندی کرد: در بعد اهداف نفتی اقتصادی، در بعد امنیتی، در بعد هژمونی طلبی و در بعد بسط مردم سالاری غربی.

سیاست خارجی آمریکا در شاخ آفریقا اگرچه جلوه های بارز نظامی و امنیتی را نشان می دهد از مولفه های اقتصاد زیادی در ظاهر برخوردار نیست ولی نمی توان و نباید عامل اقتصادی را در میان نادیده گرفت. علاوه بر منابع سرشار و ارزان منطقه و نیز مقادیر قابل توجه نفت خام باید توجه داشت که امنیت مورد نظر آمریکا در منطقه علاوه بر مطالمع خاص این کشور در شاخ آفریقا تضمین کننده جریان بی وقفه مواد اولیه و نفت خام از آبراهه های بسیار مهم موجود در منطقه خواهد بود و منافع اقتصادی ناشی از اقدامات نظامی و امنیتی در شاخ آفریقا را در مناطق دیگر جهان و در راهبردهای کلان تر آمریکا باید جستجو کرد.

بنابراین عنصر منافع اقتصادی و به تبع آن هژمونی اقتصادی در منطقه و جهان عامل مهمی است که در دل سیاست خارجی آمریکا در ساخ آفریقا نفهته است.

Finland Sevastopol joomla