تاریخ ایجاد در 27 آبان 1392

عنوان: بررسی دیپلماسی هسته ای ایران

استاد راهنما: دکتر سعید گازرانی

استاد مشاور: دکتر احمد جوانشیری

نگارنده: محمد سعید احدیان

تاریخ دفاع: 88- 89

چکیده :

بی تردید یکی از مهمترین وقایع تاریخ سیاست خارجی ایران به تلاش ایران برای دستیابی به فناوری هسته ای بر می گردد و موفقیت یا عدم موفقیت در این مساله تاثیر قابل توجهی در جایگاه بین المللی و شرایط سیاسی و اقتصادی و در نتیجه آینده و تاریخ کشور دارد به گونه ای که پژوهش درباره این موضوع در آینده دور و نزدیک دستمایه بسیاری از اندیشمندان تاریخی و سیاسی قرار خواهد گرفت به همین دلیل اهمیت زیادی دارد که تحلیل و بررسی در این باره از هم اکنون در دستور کار محققان قرار گیرد چرا که رهیافتهای ناشی از تحقیق درباره مسائل "همزمان"با واقع شدن رویدادها، به دلیل قرار داشتن محقق در متن ماجرا از ویژگی های منحصر به فردی برخوردار می شود که در آینده غیر قابل تکرار است علاوه بر آن هر چند این"پژوهش های همزمان با رویداد" بویژه درباره موضوعاتی این چنین مهم، به دلیل نبود منابع و احتمال وقوع رویدادهای غیر قابل پیش بینی کاری سخت وبرای اعتبار محقق دارای ریسک است اما نتایج حاصل از آن می تواند به کمک مهمی به تصمیم سازان و تصمیم گیران کشور در تقویت نقاط قوت و رفع نقاط ضعف بکند.

در پژوهشی که پیش روی شماست ،دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای بعنوان هدف رسمی اعلام شده نظام جمهوری اسلامی ایران مفروض تلقی شده و ،فارغ از درست یا نادرست بودن این هدف گذاری ،آنچه مورد بررسی قرار گرفته شده است، نحوه عملکرد و میزان توفیق دستگاه دیپلماسی در رسیدن به این هدف می باشد.

برای رسیدن به این مهم و برای این که ارزش داوری،کمترین تاثیر را در تحقیق بگذارد،روش کار بر "تحلیل محتوای مقایسه ای"منابع دست اولی قرار دارد.

این منابع شامل:اول اسناد رسمی مکتوب مانند متن قطعنامه های شورای حکام آژانس و شورای امنیت سازمان ملل و بیانیه ها و توافقنامه ها (بعنوان محور اصلی) ودوم اظهارات مقامات رسمی کشورهای درگیر و مسئولان مجامع بین المللی (برای کمک به تحلیل متون اصلی)می باشد.

در این پژوهش بعد از این که برای آشنایی با فناوری هسته ای اطلاعاتی داده شد و کلیاتی نیز درباره پیمان های هسته ای بین المللی و تاریخ فعالیت های هسته ای ایران ارائه شده است، بررسی پرونده هسته ای ایران آغاز شده است این پرونده به سه دوره کلی :خاتمی روحانی،احمدی نژاد-لاریجانی و احمدی نژاد-جلیلی تقسیم شده است،عملکرد دستگاه دیپلماسی در هر کدام از دوره ها با بررسی مقایسه ای تحلیل محتوای قطعنامه ها وتوافقنامه های مهم البته با در نظر گرفتن دیگر مولفه های محیطی، مورد سنجش قرار گرفته است و در نهایت نیز برایند کلی نحوه عملکرد دیپلماسی هسته ای ایران برای رسیدن به هدف تعیین شده توسط نظام از آغاز تا زمان انجام تحقیق (بهمن1388)استنتاج شده است که به طور خلاصه می توان این نتایج را این گونه بیان کرد:

در دوره خاتمی روحانی به رغم این که می شد با هزینه هایی کمتر و از دست دادن زمانی کمتر به دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای نزدیک شد، اما با توجه به ذهنیت منفی بین المللی ،ایران توانست در عملیاتی کردن استراتژی "اول اعتماد سازی بعد غنی سازی "گام اول را به طور نسبی خوب بردارد، در دوره احمدی نژاد لاریجانی با توجه به این که ایران باید شروع به غنی سازی می کرد و در نتیجه فشارهای بین المللی بسیار بیشتر می شد دستگاه دیپلماسی ایران با انتخاب استراتژی "غنی سازی ،همزمان با اعتماد سازی" توانست با کمترین هزینه ممکن نتیجه ای مناسب و بیشتر از پیش بینی را بگیرد اما جمعبندی درباره دوره احمدی نژاد جلیلی که به نظر می رسد می بایست استراتژی «اعتماد سازی و تفاهم بر سر غنی سازی غیر صنعتی»در دستور کار قرار می گرفت،ممکن نشد چرا که تا زمان انجام تحقیق هر چند نشانه هایی از "رویکردهای نگران کننده"که می توانست در آینده بعد از اتمام تحقیق پیامدهای سنگینی به بار آورد ،دیده می شد اما تا زمان انجام تحقیق در سیر تحولات و مقایسه تحلیل محتوای اسناد،تغییر معنا داری صورت نگرفته بود تا برداشت صورت گرفته از این نشانه ها بر اساس شیوه تحقیق مورد سنجش واقعی قرار گیرد ضمن آنکه ممکن بود در ادامه رویکردهایی جدید در دستور کار قرار گیرد ضمن آنکه ممکن بود در ادامه رویکردهایی جدید در دستور کار قرار گیرد ودر نتیجه تاثیری زیاد بگذارد لذا جمع بندی نهایی در این باره باید موکول می شد به زمانی که آن دوره به پایان می رسید.

با این وصف به نظر می رسد در مجموع تا زمان انجام تحقیق(بهمن1388) می توان اینگونه مدعی شد:«دیپلماسی هسته ای ایران برای رسیدن به فناوری صلح آمیز هسته ای با پرداخت کمترین هزینه، نسبت به مناسب عمل کرده است.»

Finland Sevastopol joomla