تاریخ ایجاد در 27 آبان 1393

عنوان : جايگاه فمينيسم در قرائت‌هاي جديد از اسلام

استاد راهنما : دكتر علي‌اصغر داودي

استاد مشاور: دكتر محسن مديرشانه‌چي

دانشجو : مهدي بهجو

سال تحصيلي 1393

چكيده :

فمينيسم يكي از مكاتب مهم فكري و نيز يكي از جنبش‌هاي اجتماعي تأثرگذار قرن بيستم بوده است. با اينكه خاستگاه اصلي آن دنياي غرب بوده و در يكي دو قرن اخير منشا تأثيرات فراواني در بلاد شده است، اما همچون بسياري از مكاتب فكري غرب، آثار و پيامدهاي آن دامن ديگر جوامع و ملت‌ها از جمله كشورهاي اسلامي را گرفته است. از دوره انقلاب مشروطه به تدريج جامعه ايران نيز با اين مكتب فكري آشنا شد و تا قبل از انقلاب اسلامي بسياري از نخبگان سياسي و فكري ايران علنا به ترويج آن مي‌پرداختند، اما وجود فضاي سنتي و ديني در ايران مانع از آن بود كه اين مكتب نفوذ قابل توجهي پيدا كند. در بحبوحه پيروزي انقلاب اسلامي، رهبري انقلاب براي بهره‌گيري از نيروي عظيم زنان در عرصه اجتماع و سياست، موانع سنتي و مذهبي حضور زنان را مرتفع و راه را براي حضور گسترده تر اين قشر در عرصه‌هاي مختلف سياسي و اجتماعي فراهم نمود. امروزه نه تنها در ايران، بلكه در بسياري از كشورهاي اسلامي زنان گام به گام با استناد به بسياري از مدعيات فمينيستي در پي حصول بخ حقوقي برابر با مردان هستند. سوالي كه در ذهن نگارنده مطرح بود اين كه تا چه اندازه مدعيات فمينيستي با موازين اسلامي سنخيت و مطابقت دارد؟ پژوهش حاضر حول اين پرسش كليدي شكل پيدا كرد. بر اساس مطالعات اوليه فرض ما اين بود كه قرائت‌هاي بنياد گرا و سنتي از اسلام در تعارض با بسياري از مدعيات فمينيستي است، اما قرائت ‌هاي نوگراتر از دين اسلام با برخي از مواضع و مباني فمينيستي سنخيت پيدا مي‌كند. از اين رو، با استفاده از روش اسنادي و با واكاوي منابع مختلف، در گفتار نخست به بررسي نظري فمينيسم، در گفتار دوم به بررسي قرائت‌هاي سنتي از اسلام، در گفتار سوم به بررسي اثرپذيري تفكر نوانديشي ديني از مكاتب مختلف غربي و در نهايت به بررسي ديدگاه قرائت‌هاي نوگرا در مورد فمينيسم پرداختيم. يافته‌هاي اين پژوهش ضمن تاييد فرضيه، نشان مي‌دهد كه مي‌تواند بر اساس طرح نو انديشي ديني به نوع ويژه اي از فمينيسم موسوم به «فمينيسم اسلامي» قائل گرديد. اين شكل از فمينيسم به نسبت نوع غربي خود، تلائم بيشتري با فضاي فكري جوامع مسلمان و كاربرد بيشتري براي فعالان حوزه حقوق زنان در كشورهاي اسلامي خواهد داشت.

كليدواژه‌ها: فمينيسم، فمينيسم اسلامي، تبعيض جنسيتي، مردسالاري، اسلام تارخي، بنيادگرايي اسلامي، نوگرايي ديني.

 

Finland Sevastopol joomla