تاریخ ایجاد در 03 شهریور 1392

عنوان : سکولاریسم در ایران ( مطالعه مقایسه ای دوره مشروطه و عصر رضا شاه )

 

استاد راهنما : دکتر سعید گازرانی

 

استاد مشاور : دکتر محسن مدیر شانه چی

 

دانشجو : رضا امینی

 

تاريخ دفاع :87-1386

 

چكيده :

بحث در مورد سكولاريسم بي شك يكي از زنده ترين مباحث در حوزه جامعه شناسي سياسي ايران است. كوشش اصلي اين پايان نامه معطوف به تجزيه و تحليل و مقايسه مقوله سكولاريسم در دوره مشروطه و عصر رضا شاه است . در خلال مباحث اين پژوهش سعي شده تا با بررسي انديشه ها و همچنين وقايع و رخدادهاي مربوط به موضوع مورد بحث در اين دو دوره ، به گونه اي (( تحليل ـ مقايسه اي )) و با توجه به مسأله اصلي پژوهش، يعني مقايسه روند سكولاريسم در اين دو دوره وجود دارد؟

بدين منظور، ابتدا در مقدمه و فصول اول، پس از عرضه نماي كلي پژوهش، مدخلي نظري شامل تعريف روشن اصلاحات مهم و كليدي پژوهش ارائه شده است. همچنين در اين فصل، با توجه به پرسش اصلي پژوهش، فرضيه اصلي اين گونه تدوين شده كه : روند سكولاريسم در عصر رضا شاه بدليل تشديد فرايند نوسازي، در مقايسه با دوره مشروطه شديدتر بوده است.

در فصول دوم و سوم؛ ديدگاها و عقايد تعدادي از برجسته ترين و شاخص ترين روشنفكران و انديشمندان هر دوره ( دوره مشروطه: ميرزا فتحعلي آخوند زاده، ميرزا عبدالرحيم طالبوف، ميرزا ملكم خان ناظم الدوله، ميرزا يوسف خان مستشارالدوله و ميرزاآقاخان كرماني؛ و عصر رضا شاه : محمدعلي فروغي، علي اكبر داور، تيمورتاش، مخبرالسلطنه هدايت، احمدكسروي، سيدحسن تقي زاده،‌ابراهيم پورداوود و حسين كاظم زاده ايرانشهر ) كه رگه هايي از سكولاريسم در افكار آنان ديده مي شد، ارائه گرديده است.

فصل چهارم؛ در واقع مهم ترين فصل پژوهش و محصول طبيعي مطالعات و دريافت هاي فصول پيشين است. در ابتداي فصل ضمن اشاره به شرايط اقتصادي و اجتماعي ايران و نيز عوامل خارجي كه در شكل گيري و گسترش انديشه سكولاريسم نقش داشتند، روح و مضامين اصلي سكولاريسم در هر دو دوره به صورتي شفاف بررسي شد تا ويژگي هاي سكولاريسم در هر دوره به روشني آشكار شود و بر اين اساس امكان مقايسه فراهم آيد.

شايد بتوان گفت اوج نوسازي و به تبع آن مخالفت يا كنارگذاردن دين و مذهب، در اقدامات و كارويژه هاي دولت مطلقه (( رضا شاه )) نسبت به دوره مشروطه بوده است. بر اين اساس، مي توان گفت پژوهش حاضر تا حدود زيادي به روشن شدن ابعاد مهمي از تحولات دوره معاصر ايران ياري مي رساند، ابعاد كه داراي اهميت فراوان بوده و در عين حال از نظر ها دور مانده است. وجه ديگر اهميت موضوع مورد پژوهش را مي توان در كاربردهاي كنوني اش دانست. پيدايش مكاتب فكري " پست مدرن " و بروز انتقاداتي نسبت به پروژه تجدد و هويت سازي در دوران مدرن از بعد بين المللي و افكار و عقايد اصلاحگران ديني و اصلاحگران ملي از بعد داخلي، به نوعي روند بحث حول موضوع پژوهش را تشديد كرده است. در اين ميان بازگشت به تاريخ و بازخواني ريشه هاي فكري و عملي تحقق سكولاريسم مي تواند در نتايج رويارويي با اين نوع افكار موثر باشد.

در بخش نتيجه گيري؛ براي آزمون فرضيه و سنجش صحت و سقم آن، ابتدا سياست هاي نوسازي انجام گرفته در دو دوره بررسي و مقايسه مي گردد تا مشخص شود كه فرايند نوسازي در عصر (( رضا شاه )) نسبته به دوره مشروطه سرعت و شدت بيشتري يافته است. در ادامه، ضمن مقايسه روند سكولاريسم در اين دو دوره، ميزان تاثيرپذيري آن از فرايند نوسازي مورد بررسي قرار گرفته است.

در انجام پژوهش، شيوه گرد آوري داده ها بصورت كتابخانه اي بوده است. مراجعه به دو كتابخانه اصلي در تهران و مشهد ( كتابخانه ملي و كتابخانه آستان قدس رضوي )، استفاده از كتاب، منابع اينترنتي، نشريات، و ... تأمين كننده داده هاي مورد نياز پژوهش بوده است. آزمون فرضيه پژوهش نيز مستلزم بررسي عواملي است كه جايگاه است كه جايگاه سكولاريسم را در ادوار زماني مورد نظر كاهش يا افزايش داده ه اند. بنابراين روش آزمون فرضيه، روش تجزيه و تحليل تاريخي ــ مقايسه اي بوده است.

Finland Sevastopol joomla